Recept voor een rauw gemarineerde foto

Tekst: Dirk Verhoeven

Ingrediënten
Goede camera, de beste kwaliteit die je je kunt veroorloven, liefst van het merk Hasselblad
Statief
Lampen
Studioruimte voor, achter, links en rechts om bord en lampen op te stellen
Keuken
Computer gelinkt aan camera
Photoshop
Spiegels op standaards en knijpers
Tafel
Set borden
Authentiek, gepolijst bestek
Glazen die de kooksfeer vatten (bijv. klassiek of modern)
Zachte, gewassen doek





Bereidingswijze
1. Neem met de uitgever van het kookboek de wensenlijst door. Ga diep in op vragen als: wat is de verbindende thematiek van het te publiceren kookboek? Hoe wil de uitgever dat de gerechten in beeld komen, vanuit welke hoek? Hoe komt het beeld ten opzichte van de tekst in het boek te staan?

2. Je productiemedewerker moet aan de bak en de topkoks bereiken. Zij kiezen een gerecht dat zij voor het boek willen maken. Als er meerdere koks met ossenhaas willen werken, zal er een gekozen moeten worden en zullen de overigen een ander vleesgerecht of een variatie met hetzelfde ingrediënt moeten kiezen. Zie de koks naar je studio te krijgen, want daar kun je het beste licht instellen.

3. Trek vier a vijf uur uit om in een donkere hoek in je studio een eerste belichtingsset van lampen, tafels en achtergronden neer te zetten. Alle omgevingslicht moet uitgebannen worden. Elke fotografiedag begint met een uur licht instellen op het bord. Gebruik in de tussentijd een figurant. Een keukenrol kan bijvoorbeeld vleesvervanger zijn totdat een worst bereid is.

4. Een topkok is een drukbezet man. Kan hij niet tussen lunch en diner tijd vrijmaken, dan staat hij om vier uur 's ochtends op om het gerecht voor te bereiden, het vervoersklaar te maken en gerechtspecifieke kookspullen (bijvoorbeeld een bepaald type mixer) in de auto te laden. Heet de kok dan ook een warm welkom als hij om acht uur 's ochtends bij je studio arriveert en geef hem een goed kopje espresso.

5. Previsualiseer. Weet van tevoren wat je wilt. Bepaal in samenspraak met de kok waar het accent in het beeld komt te liggen. Wil je deze op het vlees, op de achtergrond? Wil je dat accent donker of licht hebben? Hoe het beeld in het boek komt te staan is hierin mede bepalend. Fotografeer je rauw vlees zoals in het voorbeeld op de voorzijde, dan let het heel nauw dat het accent niet te donker wordt, opdat het niet lijkt alsof de kok het vlees niet goed bereid heeft.

6. Maak een keuze uit je bordenset. Wil je een wit of gekleurd bord, wel of geen randje? Kies bijpassende messen en glazen om de sfeer aan te geven waarin de topkok kookt. Fotografeer je een paasgerecht, stuur dan je productiemedewerker op pad om paasartikelen te kopen. Ook al is het herfst.

7. De kok maakt zijn gerecht af en legt het in de set. Als het eten na het fotograferen weggegooid wordt, hoeft het niet helemaal doorgegaard te worden, zoals de kok dat voor consumptie in een restaurant wel zou doen. Daarmee kun je een beetje kostbare tijd winnen. Verder doe je géén concessies. Het gerecht moet eerlijk bereid worden, zonder trucage, want op helder beeld is alles zichtbaar. Stoei met licht, scherpte en diepte totdat het perfect is. Monitor op je computer, zodat je met de kok kunt overleggen.

8. Voeg waar nodig voor het beeld peper en fotogenieke zoutkorrels met mineralen toe, mits de kok daarmee instemt. Deze heb je liefst zelf van de zoutvelden gehaald. Overleg met de kok over de compositie, pas waar nodig aan met bijvoorbeeld een sprietje bieslook meer of minder.  Een goede, eigenzinnige fotograaf blijft in het proces met de kok van gedachten wisselen over bereiding, vormgeving en belichting van het gerecht. Die uitwisseling is voor beide professies leerzaam en gelukkig makend.

9. Stem op de seconde af met de kok wanneer een saus bijgeschonken kan worden en roep 'NU!'. Klik. Als het sausje te ver is uitgedropen kan het zijn dat het beeld opnieuw gemaakt moet worden, dat het gerecht wel in een restaurant geserveerd had mogen worden maar niet overkomt op de foto. Dan moet alles van het bord af en opnieuw bereid worden. Met een zachte, gewassen doek wordt het bord schoongemaakt, opdat er geen vingers op te zien zijn. Hou hoe dan ook de rust in je tent.

10. Heb je het licht exact goed en komt het bord op precies eenzelfde wijze als het vorige bord door dan kun je met tien keer klikken het juiste beeld te pakken hebben. Maar bij mindere omstandigheden kunnen het makkelijk honderd foto's worden. Kies je beste beelden en leg ze voor aan de kok. Wees zeker van je zaak en vraag hem of hij het eens is met je keuze.

11. Begin aan het volgende bord. Trek voor elk beeld twee uur uit. Op een (lange!) dag kun je maximaal zes tot acht gerechten fotograferen. Vergeet tussendoor niet te lunchen en bewaar liefst iets voor je vrouw en kind als avondmaaltijd.

12. Bewerk je geselecteerde beelden na in Photoshop. Retoucheer. Breng de licht- en donkerschakeringen bij elkaar. Maak de beelden klaar voor de specificaties die de drukker je stelt. Brand de beelden op CD, stap in je auto en breng ze zelf langs bij je uitgever. Leg de redactie nog even helder uit hoe het beeld volgens jou in het boek terecht moet komen. Hoop dan op het beste. Vanzelfsprekend bij een vol glas wijn.

Foto: Rauw gemarineerde ossenhaas met gebraseerde ossenstaart, knolselderijpuree en wintertruffel, door Peer van der Kruis. Recept: Marc van Gulick.
Dit artikel verscheen eerder in Huisvlijt#19 - Kijken naar beeld in combinatie met de column Fotomodellen eten van Anna van der Kruis.